Temat: Haiku moja milosc
nie, to nie moje, gdziezbym to umiala napisac...

To pisze Lidka Rozmus (ma tego duzo) i ilustruje je swoimi japonskimi obrazkami
sumi-e. To jest bardzo utalentowana plastyczka i poetka.
Jest uznana autorka haiku w Japonii (w tlumaczeniach na angielski), a japonscy
poeci zamawiaja u niej ilustracje do swoich ksiazek.

jak ci sie podoba, to jeszcze jeden ze zbiorku "chrapanie myszy":

pod kroplowka -
na opadajacych lisciach
blady ksiezyc Wyświetl resztę odpowiedzi



Temat: Jesienne Haiku
Na łamach pl.hum.poezja jeden z autorów zamieścił haiku, które wcale haiku
nie jest. A zatem może trochę o haiku.

Cechą japońskiej poezji jest miniaturowość większości utworów. Od połowy
VIII wieku w japońskiej poezji panuje tzw. tanka, krótki wiersz składający
się z pięciu wersów, zawierających odpowiednio 5-7-5-7-7 sylab. Dłuższe
utwory, rzadko przekraczające 100 wierszy, zachowują układ tanki; każdy
wiersz zawiera albo 5 albo 7 sylab.
Poezja japońska nie zna ani rymu ani rytmu. Język japoński niemal nie
posiada akcentu. Słowa i sylaby wymawiane są monotonnie i bez przycisku.
Japońscy poeci stosowali więc środki zdobnicze takie jak:

1. Makura kotoba czyli wyrazy typu różanopalca jutrzenka. Wszystkie zostały
skodyfikowane (kilkaset haseł) i są do dziś używane
2. Jo - czyli wstęp, który jest makurą kotobą rozbudowaną do całego zdania.
Ten wstęp często nie jest związany z dalszą treścią utworu. To coś w rodzaju
wstawki: Na górze róże, na dole fiolki, która nie ma żadnego związku z
drugim, dobrze znanym członem.
3. Kenyogen - czyli wyrazy zawiasowe dające się zwracać na dwie strony,
rodzaj gry słownej, która nie bardzo da się przetłumaczyć na polski, czasem
coś w rodzaju: kur wagon przywieźli.
4. Pararelelizmy znane naszym poetom.

Oto przykład tanki:

Spotkaliśmy się
Raz z nią, kiedy jesienią
Liście padały.
Znów liście suche lecą -
Lecz ona już jest w grobie.
 (Motoori Norinaga, tłumacz nieznany)

Oby Twe serce
We mnie się roztopiło
Tak, jak na wiosnę
Lody całkiem topnieją
Nie zostawiając śladow.

W IX wieku na cesarskim dworze organizowano turnieje poetyckie, na których
dziesiątki poetów współzawodniczyło pisząc tanki na zadane tematy. Ci,
którzy "byli dobrzy" , czyli improwizowali najszybciej również najszybciej
awansowali na wysokie szczeble administracji dworskiej.
Tanką pasjonowały się warstwy arystokratyczne, lud wolał tzw. rengę, czyli
wiersz składany. Zabawa polegała na tym, że pierwsze trzy wiersze pisał
jeden autor, pozostałe dwa drugi. Trzeci dopisywał nowe trzy wiersze, które
nawiązywały do dwóch ostatnich, tworząc z nim tzw. odwróconą tankę itd.
Zwyczaj pisania dwóch części tanki przez dwóch autorów zmusił autorów do
zawierania najbardziej istotnej treści już w pierwszych trzech wierszach,
które niedługo stały się samodzielnymi utworami. Nazwano je najpierw hokku,
czyli początkowe wiersze, potem haiku = humorystyczne wiersze (pierwsze były
zabawne), potem haiku, czyli "coś humorystycznego".
Bardzo rzadko poeci odchylali się od standardu 5-7-5 sylab stosując układ
7-7-5  i bardzo rzadko 5-9-5
Tak więc haiku składa się z siedemnastu sylab umieszczonych w trzech wersach
zawierających kolejno 5-7-5 sylab.
Najwybitniejszym pisarzem piszącym haiku był Basho, żyjący w XVII wieku.
Połączył haiku z medytacją i ascezą. Wybrał życie w ubóstwie i samotną
wędrówkę. Życie poświęcił sztuce i dążeniu do wewnętrznej doskonałości.
Poezja japońska właściwe pozostała nie zmieniona przez ostatnie 1100 lat.
Nadal królują tanka i haiku. Do dziś odbywają się konkursy, do dziś pisze
się i publikuje tanki w czasopismach literackich.
Poeci japońscy piszą o miłości i przyrodzie. Niezmienne tematy to kukułka,
rechot żab, płynący strumyk, kwitnąca wiśnia, brzęczenie owadów, wirujące
liście, jesienny księżyc.
A oto przykłady haiku:

Tu staw wiekowy
skacze żaba = i oto
woda zagrała.

Oto zapalam
świecę płomieniem świecy
wieczór wiosenny.

Gorycz jest we mnie
zbliż więc samotność serca
śpiewna kukułko.
(przekł. A. Żuławska - Umeda)

W Polsce haiku pisał S. Grochowiak i R. Krynicki. Przekładów dokonywał m.in.
Cz. Miłosz. Najwybitniejszą tłumaczką jest A. Żuławska - Umeda.
Zbiór Haiku był opublikowany (w tłumaczeniu ww. tłumaczki) w 1983 r., potem
(ze wstępem Cz. Miłosza) w 1992 r. Artykuły były publikowane w: Teksty
Drugie, 1994 zesz. 2 i 1995, zesz. 2.

Jacek Piechota

Wyświetl resztę odpowiedzi



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   
 
  Japońscy poeci
Widzisz wypowiedzi znalezione dla słów: Japońscy poeci